Πιάστηκε η μέση σας: τι βοηθά και πότε θέλει γιατρό

Σκύβετε να σηκώσετε μια σακούλα, γυρίζετε απότομα στο κρεβάτι ή απλώς σηκώνεστε από την καρέκλα, και η μέση «κλειδώνει». Ο πόνος είναι τόσο έντονος που κάθε κίνηση μοιάζει αδύνατη. Οι πρώτες ώρες και ημέρες ενός τέτοιου επεισοδίου γεννούν πάντα τις ίδιες απορίες: να μείνω ξαπλωμένος ή να κινηθώ, ζεστό ή κρύο, και πότε πρέπει να με δει γιατρός;

Παρακάτω θα βρείτε τι αναφέρουν για αυτά τα ερωτήματα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το βρετανικό NHS και η Mayo Clinic. Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν την εξέταση από γιατρό.

Ένα πολύ συνηθισμένο πρόβλημα

Ο πόνος στη μέση δεν είναι σπάνια ατυχία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2020 επηρέασε 619 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και αποτελεί την πρώτη αιτία αναπηρίας στον κόσμο, ενώ ο αριθμός εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 843 εκατομμύρια έως το 2050. Στο 90% περίπου των περιπτώσεων η οσφυαλγία χαρακτηρίζεται «μη ειδική», δηλαδή δεν εντοπίζεται συγκεκριμένη νόσος ή δομική βλάβη που να την εξηγεί.

Ο ίδιος οργανισμός χωρίζει την οσφυαλγία ανάλογα με τη διάρκειά της: οξεία όταν κρατά λιγότερο από 6 εβδομάδες, υποξεία από 6 έως 12 εβδομάδες και χρόνια όταν ξεπερνά τις 12 εβδομάδες. Το NHS σημειώνει ότι ο πόνος στη μέση συνήθως βελτιώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, αν και μερικές φορές διαρκεί περισσότερο ή επανέρχεται.

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τον πόνο

Η Mayo Clinic αναφέρει ως συχνές αιτίες τη θλάση μυών ή συνδέσμων από σήκωμα βάρους ή αδέξια κίνηση, τους δίσκους που προβάλλουν ή έχουν ραγεί και πιέζουν νεύρα, την οστεοαρθρίτιδα, τα κατάγματα σπονδύλων λόγω οστεοπόρωσης και την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα. Ο πόνος μπορεί να είναι από μυϊκός και βαθύς έως οξύς, σαν κάψιμο ή μαχαιριά, να απλώνεται στο πόδι και να χειροτερεύει με το σκύψιμο, τη στροφή του κορμού, το σήκωμα βάρους, την ορθοστασία ή το περπάτημα.

Αν θέλετε να δείτε πιο αναλυτικά τι είναι το λουμπάγκο και πώς αντιμετωπίζεται, υπάρχει σχετικός οδηγός από υπηρεσία ιατρικών επισκέψεων στην Αθήνα.

Οι πρώτες ημέρες: κίνηση, όχι κρεβάτι

Η πιο συνηθισμένη αντίδραση είναι η ακινησία. Το NHS όμως συστήνει το αντίθετο: να μένετε δραστήριοι και να συνεχίζετε, όσο γίνεται, τις καθημερινές σας δραστηριότητες, και να μην μένετε στο κρεβάτι για μεγάλα διαστήματα. Στις πρακτικές συμβουλές του περιλαμβάνονται:

• παγοκύστη τυλιγμένη σε πετσέτα για το πρήξιμο,
• ζεστό επίθεμα για τη δυσκαμψία και τους μυϊκούς σπασμούς,
• ασκήσεις και διατάσεις για τη μέση,
• συζήτηση με φαρμακοποιό ή γιατρό για το ποιο παυσίπονο είναι κατάλληλο για εσάς.

Τα φάρμακα έχουν θέση, αλλά όχι την πρώτη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι δεν πρέπει να αποτελούν τη θεραπεία πρώτης γραμμής για την οσφυαλγία και ότι η βάση της φροντίδας είναι οι φυσικές θεραπείες, η ψυχολογική υποστήριξη, η μείωση της καταπόνησης στη δουλειά και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το ποιο φάρμακο ταιριάζει σε κάθε άνθρωπο το κρίνει ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Τα περισσότερα επεισόδια υποχωρούν, όμως ορισμένα σημάδια θέλουν ιατρική εκτίμηση. Το NHS συστήνει επίσκεψη σε γιατρό όταν ο πόνος:

• δεν βελτιώνεται έπειτα από μερικές εβδομάδες φροντίδας στο σπίτι,
• εμποδίζει τις καθημερινές δραστηριότητες,
• συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• συνοδεύεται από εξόγκωμα, πρήξιμο ή αλλαγή στο σχήμα της πλάτης,
• χειροτερεύει τη νύχτα ή στην ανάπαυση, ή με τον βήχα και το φτέρνισμα.

Πιο γρήγορη εκτίμηση χρειάζεται, κατά το NHS, όταν ο πόνος είναι πολύ έντονος και ξεκίνησε ξαφνικά ή επιδεινώνεται γρήγορα, και όταν συνοδεύεται από πυρετό, ρίγη ή γενική αίσθηση αδιαθεσίας. Η Mayo Clinic προσθέτει στα σημάδια που θέλουν γιατρό τον πόνο που απλώνεται στο ένα ή και στα δύο πόδια, ιδίως κάτω από το γόνατο, καθώς και την αδυναμία, το μούδιασμα ή το μυρμήγκιασμα στα πόδια.

Όταν ο πόνος δεν σας αφήνει να μπείτε σε αυτοκίνητο ή να κατεβείτε σκάλες, η εξέταση μπορεί να γίνει και στον χώρο σας. Στην Αττική λειτουργούν υπηρεσίες όπου ένας ιατρός κατ’ οίκον έρχεται στο σπίτι όλο το 24ωρο, και ανάμεσα στις ειδικότητες που καλύπτουν είναι ο ορθοπεδικός-τραυματιολόγος.

Σημάδια που δεν περιμένουν

Υπάρχουν και συμπτώματα για τα οποία το NHS συστήνει άμεση επείγουσα φροντίδα και όχι αναμονή για ραντεβού:

• μούδιασμα, αδυναμία ή μυρμήγκιασμα και στα δύο πόδια,
• απώλεια αίσθησης γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό,
• αλλαγές στην ούρηση ή στην κένωση,
• πόνος στο στήθος,
• πόνος που εμφανίστηκε μετά από σοβαρό ατύχημα.

Στην ίδια λογική, η Mayo Clinic αναφέρει ότι χρειάζεται άμεση φροντίδα ο πόνος στη μέση που προκαλεί νέα προβλήματα στο έντερο ή στην ουροδόχο κύστη, συνοδεύεται από πυρετό ή ακολουθεί πτώση ή χτύπημα στην πλάτη.

Πώς μειώνετε τις πιθανότητες να ξανασυμβεί

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνδέει τη μη ειδική οσφυαλγία με τη χαμηλή σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, την παχυσαρκία και τη μεγάλη σωματική καταπόνηση στη δουλειά. Η Mayo Clinic προτείνει αντίστοιχα:

• αερόβια άσκηση χαμηλής επιβάρυνσης, όπως περπάτημα, ποδήλατο και κολύμβηση,
• ενδυνάμωση των κοιλιακών και των ραχιαίων μυών,
• διατήρηση υγιούς βάρους και διακοπή του καπνίσματος,
• κάθισμα με στήριξη στη μέση και αλλαγή θέσης κάθε μισή ώρα,
• σήκωμα βάρους με λυγισμένα γόνατα, ίσια πλάτη και το φορτίο κοντά στο σώμα.

Με λίγα λόγια

Ένα επεισόδιο έντονου πόνου στη μέση είναι τρομακτικό, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η ήπια κίνηση βοηθά περισσότερο από την παρατεταμένη κατάκλιση, και τα προειδοποιητικά σημάδια που αναφέρθηκαν είναι ο λόγος να ζητήσετε ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση. Για οτιδήποτε σας ανησυχεί, μιλήστε με τον γιατρό σας.

Πηγές

• World Health Organization, Low back pain. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/low-back-pain
• NHS, Back pain. https://www.nhs.uk/conditions/back-pain/
• Mayo Clinic, Back pain: Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/back-pain/symptoms-causes/syc-20369906

Σχετικοί οδηγοί

Πρώιμα συμπτώματα καρκίνου παγκρέατος: τα ύπουλα σημάδιαΟ καρκίνος του παγκρέατος είναι από τους όγκους που «κρύβονται» καλά. Σύμφωνα με την American Cancer...Γλοιοβλάστωμα: από τη διάγνωση στη θεραπεία, βήμα προς βήμαΗ λέξη «γλοιοβλάστωμα» ακούγεται συχνά για πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή, μετά από μια μαγνητική...Σημάδια ανευρύσματος εγκεφάλου και πότε καλούμε το 166Τα περισσότερα ανευρύσματα του εγκεφάλου δεν δίνουν κανένα σημάδι. Συχνά βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε...