Φρονιμίτης: πότε βγαίνει και πότε απλώς παρακολουθείται

Οι φρονιμίτες είναι τα τελευταία μόνιμα δόντια που εμφανίζονται στο στόμα, συνήθως στο τέλος της εφηβείας ή λίγο μετά τα είκοσι. Επειδή έρχονται τελευταίοι, συχνά δεν βρίσκουν χώρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φρονιμίτης πρέπει να βγει. Το ερώτημα που έχει νόημα είναι άλλο: δημιουργεί πρόβλημα ή όχι;

Γιατί οι φρονιμίτες μένουν συχνά «κολλημένοι»

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, οι φρονιμίτες ανατέλλουν συνήθως μεταξύ 17 και 26 ετών και γίνονται έγκλειστοι όταν η γνάθος δεν έχει αρκετό χώρο για να αναπτυχθούν κανονικά. Ένας έγκλειστος φρονιμίτης μπορεί να μεγαλώνει με κλίση προς το διπλανό δόντι, προς το πίσω μέρος του στόματος, σχεδόν οριζόντια σαν να είναι «ξαπλωμένος», ή ίσια αλλά παγιδευμένος μέσα στο οστό.

Υπάρχει και μια δεύτερη διάκριση που έχει πρακτική σημασία. Στον μερικώς έγκλειστο φρονιμίτη φαίνεται ένα κομμάτι της μύλης μέσα στο στόμα. Ο πλήρως έγκλειστος δεν σκίζει ποτέ τα ούλα.

Πότε ο φρονιμίτης δεν χρειάζεται να βγει

Το βρετανικό NHS είναι σαφές: αν ο φρονιμίτης δεν προκαλεί προβλήματα, συνήθως μένει στη θέση του και παρακολουθείται στους τακτικούς ελέγχους. Η Mayo Clinic σημειώνει επίσης ότι οι έγκλειστοι φρονιμίτες δεν δίνουν πάντα συμπτώματα.

Εδώ μετρά ο τακτικός έλεγχος. Οι επισκέψεις ανά εξάμηνο επιτρέπουν στον οδοντίατρο να βλέπει πώς εξελίσσεται η ανατολή του δοντιού, ενώ μια επικαιροποιημένη ακτινογραφία μπορεί να δείξει έναν έγκλειστο φρονιμίτη πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα. Η ίδια η έγκλειση δεν προλαμβάνεται. Αυτό που προλαμβάνεται είναι να φτάσει κανείς στον οδοντίατρο με πρήξιμο και πόνο.

Τα σημάδια που δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά

Όταν ένας έγκλειστος φρονιμίτης αρχίζει να ενοχλεί, τα συμπτώματα που περιγράφει η Mayo Clinic είναι:

• κόκκινα ή πρησμένα ούλα πίσω από τον τελευταίο γομφίο,
• ευαισθησία ή αιμορραγία στα ούλα,
• πόνος στη γνάθο και πρήξιμο γύρω της,
• κακοσμία και δυσάρεστη γεύση στο στόμα,
• δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος.

Πίσω από αυτά τα συμπτώματα υπάρχουν συγκεκριμένες αιτίες. Ο μερικώς έγκλειστος φρονιμίτης καθαρίζεται δύσκολα, παγιδεύει τροφές και βακτήρια και φαίνεται να έχει μεγαλύτερο κίνδυνο τερηδόνας από τα άλλα δόντια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει περιστεφανίτιδα, μια επώδυνη φλεγμονή των ούλων γύρω από το δόντι. Σε άλλες περιπτώσεις πιέζει τον διπλανό γομφίο, ενώ πιο σπάνια σχηματίζεται κύστη που μπορεί να βλάψει το οστό, τα δόντια και τα νεύρα.

Πώς παίρνεται η απόφαση και πώς γίνεται η επέμβαση

Το NHS αναφέρει ως λόγους αφαίρεσης τον πόνο και το πρήξιμο, τις λοιμώξεις των ούλων, την παγίδευση τροφών, την τερηδόνα, την ουλίτιδα, την κύστη και το απόστημα. Με άλλα λόγια, η απόφαση στηρίζεται σε ό,τι δείχνουν η κλινική εξέταση και η ακτινογραφία, όχι στην ηλικία ή στο ότι «έτσι γίνεται».

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία. Για ασθενείς με έντονο άγχος ή για δύσκολες περιπτώσεις υπάρχουν, κατά το NHS, και η καταστολή ή η γενική αναισθησία. Αν το δόντι καλύπτεται από ούλο γίνεται μια μικρή τομή, το δόντι αφαιρείται ολόκληρο ή σε δύο με τρία κομμάτια και, όπου χρειάζεται, μπαίνουν ράμματα. Η διάρκεια κυμαίνεται από λίγα λεπτά έως περίπου 40 λεπτά και ο ασθενής φεύγει συνήθως την ίδια ημέρα.

Στο οδοντιατρείο Oradent στον Κορυδαλλό, η εξαγωγή φρονιμίτη που έχει μείνει έγκλειστος περιγράφεται ως χειρουργική αφαίρεση με τοπική αναισθησία, με τομή στα ούλα και αφαίρεση οστού μόνο όπου αυτό απαιτείται.

Οι πρώτες ημέρες μετά

Ο πόνος, το πρήξιμο, οι μελανιές και η δυσκολία στη μάσηση μπορεί, σύμφωνα με το NHS, να κρατήσουν έως δύο εβδομάδες. Η σελίδα του Oradent αναφέρει ότι το πρήξιμο κορυφώνεται στις 48-72 ώρες και ότι η αρχική επούλωση χρειάζεται 7-10 ημέρες. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις συνηθισμένες δραστηριότητες την επόμενη ημέρα, ενώ μετά από δύσκολη εξαγωγή ίσως χρειαστούν μία έως τρεις ημέρες εκτός εργασίας.

Οι βασικές οδηγίες που δίνουν οι πηγές είναι:

• μαλακές ή υγρές τροφές και αποφυγή σκληρών, τραγανών ή κολλωδών,
• απαλό ξέπλυμα, όχι έντονο, και προσεκτικό βούρτσισμα στα υπόλοιπα δόντια,
• όχι κάπνισμα, αλκοόλ και πολύ ζεστά ροφήματα,
• όχι καλαμάκι και όχι μάσηση από την πλευρά της επέμβασης,
• σε αιμορραγία, πίεση με καθαρό ύφασμα για τουλάχιστον 10 λεπτά.

Για τον πόνο, το NHS αναφέρει απλά παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη. Το ποιο και πώς το ορίζει ο οδοντίατρος που έκανε την επέμβαση.

Ξηρό φατνίο: η επιπλοκή που αξίζει να γνωρίζετε

Μετά την εξαγωγή σχηματίζεται στο φατνίο ένας θρόμβος αίματος που προστατεύει το οστό και τα νεύρα. Αν ο θρόμβος δεν σχηματιστεί, φύγει ή διαλυθεί πριν κλείσει το τραύμα, προκύπτει το λεγόμενο ξηρό φατνίο. Η Mayo Clinic το περιγράφει ως έντονο πόνο που ξεκινά συνήθως 1 έως 3 ημέρες μετά την εξαγωγή, μπορεί να αντανακλά στο αυτί, στο μάτι, στον κρόταφο ή στον λαιμό και συνοδεύεται από κακοσμία και δυσάρεστη γεύση.

Το κάπνισμα, η ελλιπής φροντίδα του στόματος μετά την επέμβαση και οι προϋπάρχουσες λοιμώξεις στα δόντια ή στα ούλα αυξάνουν τον κίνδυνο. Γι’ αυτό η σύσταση είναι να ενημερώνετε τον οδοντίατρο για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που παίρνετε και να αποφύγετε τον καπνό για τουλάχιστον 48 ώρες.

Πότε επικοινωνείτε ξανά με τον οδοντίατρο

Κάποια ενόχληση είναι αναμενόμενη. Δεν είναι αναμενόμενα η αιμορραγία που δεν σταματά, ο πόνος ή το πρήξιμο που χειροτερεύουν αντί να υποχωρούν και δεν ανταποκρίνονται στα παυσίπονα, καθώς και ο πόνος μαζί με κακή γεύση, πυρετό ή γενική αδιαθεσία. Το NHS αναφέρει επίσης ότι η αφαίρεση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αφήσει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στη γλώσσα, στα χείλη ή στο πηγούνι, που συνήθως υποχωρεί μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Σε κάθε τέτοια περίπτωση, η σωστή κίνηση είναι ένα τηλεφώνημα στο ιατρείο και όχι η αναμονή.

Ο φρονιμίτης δεν είναι από μόνος του πρόβλημα. Γίνεται όταν δεν χωρά, δεν καθαρίζεται ή φλεγμαίνει. Ο τακτικός έλεγχος και μια ακτινογραφία στη σωστή στιγμή δείχνουν αν αρκεί η παρακολούθηση ή αν ήρθε η ώρα να αφαιρεθεί.

Πηγές

• NHS, Wisdom tooth removal. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/wisdom-tooth-removal/
• Mayo Clinic, Impacted wisdom teeth – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/wisdom-teeth/symptoms-causes/syc-20373808
• Mayo Clinic, Dry socket – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dry-socket/symptoms-causes/syc-20354376

Σχετικοί οδηγοί

Πρώιμα συμπτώματα καρκίνου παγκρέατος: τα ύπουλα σημάδιαΟ καρκίνος του παγκρέατος είναι από τους όγκους που «κρύβονται» καλά. Σύμφωνα με την American Cancer...Γλοιοβλάστωμα: από τη διάγνωση στη θεραπεία, βήμα προς βήμαΗ λέξη «γλοιοβλάστωμα» ακούγεται συχνά για πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή, μετά από μια μαγνητική...Σημάδια ανευρύσματος εγκεφάλου και πότε καλούμε το 166Τα περισσότερα ανευρύσματα του εγκεφάλου δεν δίνουν κανένα σημάδι. Συχνά βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε...