Γλοιοβλάστωμα: από τη διάγνωση στη θεραπεία, βήμα προς βήμα

Η λέξη «γλοιοβλάστωμα» ακούγεται συχνά για πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή, μετά από μια μαγνητική τομογραφία ή μια επίσκεψη στα επείγοντα. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε με απλά λόγια τα βήματα που ακολουθούν συνήθως: από τα πρώτα συμπτώματα και τις εξετάσεις ως τη θεραπεία και την παρακολούθηση. Στόχος είναι να ξέρετε τι να περιμένετε και τι να ρωτήσετε την ομάδα που σας φροντίζει.

Τι είναι το γλοιοβλάστωμα

Το γλοιοβλάστωμα είναι όγκος του εγκεφάλου που ανήκει στα γλοιώματα, δηλαδή στους όγκους που ξεκινούν από τα γλοιακά κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά στηρίζουν τους νευρώνες. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, το γλοιοβλάστωμα ξεκινά από τα αστροκύτταρα, ένα είδος γλοιακών κυττάρων, και είναι ο συχνότερος και πιο επιθετικός πρωτοπαθής καρκίνος του εγκεφάλου στους ενήλικες.

Τα γλοιώματα ταξινομούνται σε βαθμούς από 1 έως 4. Το γλοιοβλάστωμα είναι όγκος βαθμού 4, δηλαδή του υψηλότερου. Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ (NCI) σημειώνει ότι μεγαλώνει και εξαπλώνεται πολύ γρήγορα και ότι τα κύτταρά του διαφέρουν πολύ από τα φυσιολογικά.

Συμπτώματα που θέλουν άμεση εξέταση

Τα συμπτώματα του γλοιοβλαστώματος εμφανίζονται συνήθως γρήγορα, μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, όπως αναφέρει η Cleveland Clinic. Ανάμεσά τους είναι:

• πονοκέφαλος που επιμένει, ιδιαίτερα το πρωί, ή πονοκέφαλος που περνά μετά από έμετο,
• επιληπτικές κρίσεις,
• αδυναμία ή μούδιασμα στο ένα μέρος του σώματος,
• προβλήματα στην ισορροπία, στην όραση ή στην ακοή,
• δυσκολία στην ομιλία, στη μνήμη ή στη σκέψη,
• αλλαγές στη διάθεση, στην προσωπικότητα ή στη συμπεριφορά.

Όπως τονίζει το NCI, τα ίδια συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες. Αυτό όμως δεν είναι λόγος για αναμονή. Αν κάποιο από αυτά εμφανιστεί ξαφνικά ή χειροτερεύει, χρειάζεται εξέταση από γιατρό χωρίς καθυστέρηση.

Η διάγνωση: νευρολογική εξέταση, μαγνητική και βιοψία

Πρώτα ο γιατρός ρωτά για τα συμπτώματα και κάνει νευρολογική εξέταση. Κατά τη Mayo Clinic, η εξέταση αυτή ελέγχει την όραση, την ακοή, την ισορροπία, τον συντονισμό, τη δύναμη και τα αντανακλαστικά.

Αν υπάρχει υποψία όγκου, ακολουθεί απεικόνιση. Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου είναι η εξέταση που χρησιμοποιείται πιο συχνά. Μπορεί να γίνει με ενδοφλέβια σκιαγραφική ουσία (γαδολίνιο), η οποία, όπως εξηγεί το NCI, μαζεύεται γύρω από τα καρκινικά κύτταρα και τα κάνει να φαίνονται πιο φωτεινά στην εικόνα. Ως επιλογές αναφέρονται επίσης η αξονική τομογραφία και η τομογραφία PET.

Η απεικόνιση μπορεί να δείξει ότι υπάρχει όγκος, αλλά δεν αρκεί για να βεβαιώσει τι όγκος είναι. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, ο μόνος τρόπος για να επιβεβαιωθεί το γλοιοβλάστωμα είναι η βιοψία, δηλαδή η λήψη δείγματος από τον όγκο. Η βιοψία μπορεί να γίνει με βελόνα πριν από το χειρουργείο ή κατά τη διάρκεια της επέμβασης αφαίρεσης. Ο παθολογοανατόμος εξετάζει το δείγμα και ορίζει τον τύπο και τον βαθμό του όγκου. Ειδικές εξετάσεις των κυττάρων δίνουν επιπλέον πληροφορίες για τον όγκο και την πρόγνωση και βοηθούν στον σχεδιασμό της θεραπείας.

Το χειρουργείο ως πρώτο βήμα της θεραπείας

Η Cleveland Clinic περιγράφει ως βασική θεραπεία τη χειρουργική αφαίρεση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του όγκου, με ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία στη συνέχεια. Στη χειρουργική αντιμετώπιση του γλοιοβλαστώματος, στόχος είναι η μεγαλύτερη ασφαλής μικροχειρουργική αφαίρεση του όγκου, με τη βοήθεια της νευροπλοήγησης, και η θεραπεία συνεχίζεται σε συνεργασία με ογκολόγους και ακτινοθεραπευτές.

Η Mayo Clinic εξηγεί ότι το γλοιοβλάστωμα συχνά απλώνεται στον γύρω εγκεφαλικό ιστό. Γι’ αυτό δεν αναμένεται να αφαιρεθούν με το χειρουργείο όλα τα καρκινικά κύτταρα, και μετά την επέμβαση συνήθως συστήνεται ακτινοθεραπεία για τα κύτταρα που έμειναν.

Ο τρόπος αντιμετώπισης εξαρτάται από τον τύπο του όγκου, την ηλικία και τη νευρολογική κατάσταση του ασθενούς πριν από την επέμβαση.

Ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και νεότερες επιλογές

Για το νεοδιαγνωσμένο γλοιοβλάστωμα, το NCI περιγράφει ως καθιερωμένη θεραπεία το χειρουργείο, μετά ακτινοθεραπεία μαζί με χημειοθεραπεία και στη συνέχεια χημειοθεραπεία μόνη της. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η χημειοθεραπεία δίνεται συχνά σε μορφή χαπιού. Ένα από τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στους όγκους του εγκεφάλου είναι η τεμοζολομίδη. Το ακριβές πρόγραμμα το ορίζει η θεραπευτική ομάδα για κάθε ασθενή.

Άλλες επιλογές που μπορεί να συζητηθούν είναι:

• Πεδία θεραπείας όγκων (TTF): ηλεκτρικά πεδία χαμηλής έντασης φτάνουν στον όγκο μέσω ηλεκτροδίων στο τριχωτό της κεφαλής και διαταράσσουν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Χρησιμοποιούνται μαζί με τη χημειοθεραπεία.
• Στοχευμένη θεραπεία: φάρμακα που στοχεύουν ειδικά χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων. Η Mayo Clinic αναφέρει το bevacizumab, που δεν θεραπεύει το γλοιοβλάστωμα, αλλά μπορεί να βοηθήσει να μικρύνει ο όγκος.
• Κλινικές μελέτες: εξετάζουν νέες θεραπείες, όπως ανοσοθεραπεία, εμβόλια ή θεραπείες με κύτταρα. Οι παρενέργειές τους μπορεί να μην είναι ακόμα γνωστές.

Κάθε θεραπεία έχει πιθανούς κινδύνους και παρενέργειες, που καλό είναι να συζητηθούν από πριν με τους γιατρούς. Η Cleveland Clinic σημειώνει ότι δεν υπάρχει ακόμα οριστική θεραπεία για το γλοιοβλάστωμα. Στόχος της θεραπείας είναι να ελεγχθεί η ανάπτυξη του όγκου και να προστατευτεί ο εγκέφαλος από περαιτέρω βλάβη, με ιδιαίτερη φροντίδα για την ποιότητα ζωής.

Ομάδα, υποστήριξη και παρακολούθηση

Η αντιμετώπιση του γλοιοβλαστώματος είναι ομαδική δουλειά. Σε νοσοκομείο του βρετανικού NHS, η πολυεπιστημονική ομάδα για τους κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου αποτελείται από γιατρούς, νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας με ειδική εκπαίδευση. Η ομάδα συναντιέται κάθε εβδομάδα και σχεδιάζει μαζί τη θεραπεία και τη στήριξη κάθε ασθενή.

Παράλληλα με τη θεραπεία, χρειάζεται και φροντίδα για τα συμπτώματα. Η Mayo Clinic αναφέρει φάρμακα για τον έλεγχο των επιληπτικών κρίσεων, στεροειδή φάρμακα για τη μείωση του οιδήματος του εγκεφάλου και αγωγή για τον πονοκέφαλο. Η ανακουφιστική φροντίδα δεν έχει στόχο να θεραπεύσει τον καρκίνο. Μπορεί όμως να δίνεται μαζί με το χειρουργείο, τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία, για να μειώσει τον πόνο και τα άλλα συμπτώματα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής.

Μετά το τέλος της θεραπείας ακολουθούν τακτικοί έλεγχοι και εξετάσεις. Όπως εξηγεί το NCI, αυτές δείχνουν αν η κατάσταση έχει αλλάξει ή αν ο όγκος έχει επανεμφανιστεί. Η Cleveland Clinic υπενθυμίζει ότι το γλοιοβλάστωμα μπορεί να επανέλθει μετά τη θεραπεία, γι’ αυτό η παρακολούθηση είναι κομμάτι της φροντίδας.

Η διαδρομή από τη διάγνωση ως τη θεραπεία έχει πολλά βήματα και κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Βοηθά να κρατάτε σημειώσεις και να ρωτάτε την ομάδα σας ό,τι δεν είναι σαφές. Οι πληροφορίες του άρθρου είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν την εκτίμηση από γιατρό.

Πηγές

• Cleveland Clinic, Glioblastoma: What It Is, Symptoms & Prognosis. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17032-glioblastoma
• Mayo Clinic, Glioblastoma – Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/glioblastoma/diagnosis-treatment/drc-20569078
• National Cancer Institute, Adult Central Nervous System Tumors Treatment (PDQ®) – Patient Version. https://www.cancer.gov/types/brain/patient/adult-brain-treatment-pdq
• University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust, Neuro-MDM For Malignant Brain Tumours. https://www.uhsussex.nhs.uk/resources/neuro-mdm-for-malignant-brain-tumours/

Σχετικοί οδηγοί

Πρώιμα συμπτώματα καρκίνου παγκρέατος: τα ύπουλα σημάδιαΟ καρκίνος του παγκρέατος είναι από τους όγκους που «κρύβονται» καλά. Σύμφωνα με την American Cancer...Σημάδια ανευρύσματος εγκεφάλου και πότε καλούμε το 166Τα περισσότερα ανευρύσματα του εγκεφάλου δεν δίνουν κανένα σημάδι. Συχνά βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε...Κίρρωση και καρκίνος ήπατος: ο έλεγχος κάθε 6 μήνεςΗ κίρρωση του ήπατος είναι μια χρόνια κατάσταση που πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν να διαχειρίζονται για χρόνια....