Κίρρωση και καρκίνος ήπατος: ο έλεγχος κάθε 6 μήνες

Η κίρρωση του ήπατος είναι μια χρόνια κατάσταση που πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν να διαχειρίζονται για χρόνια. Αυτό που συχνά δεν γνωρίζουν είναι ότι, μαζί με τη θεραπεία της ίδιας της νόσου, ο γιατρός μπορεί να προτείνει και έναν τακτικό έλεγχο για κάτι διαφορετικό: την έγκαιρη ανίχνευση όγκων στο συκώτι. Ας δούμε τι σημαίνει αυτή η παρακολούθηση, γιατί γίνεται και τι περιλαμβάνει.

Γιατί η κίρρωση σχετίζεται με τον καρκίνο του ήπατος

Η κίρρωση είναι ουλοποίηση του ήπατος. Σύμφωνα με το NHS, η κίρρωση και η ηπατίτιδα συγκαταλέγονται στις παθήσεις που κάνουν πιο πιθανή την εμφάνιση πρωτοπαθούς καρκίνου του ήπατος, μαζί με τον διαβήτη, τις πέτρες στη χολή και τον HIV. Το NHS αναφέρει επίσης ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε άτομα άνω των 60 ετών, στους άνδρες και σε όσους έχουν αδελφό, αδελφή ή γονέα με πρωτοπαθή καρκίνο του ήπατος.

Η σύνδεση φαίνεται και στην κλινική πράξη. Στη σελίδα του για τον καρκίνο του ήπατος, ο χειρουργός Δρ. Κωνσταντινίδης σημειώνει ότι περίπου 8 στους 10 ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα έχουν ήδη κίρρωση. Γι’ αυτό η κίρρωση δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ξεχωριστή νόσος, αλλά και ως λόγος για πιο προσεκτική παρακολούθηση.

Τι είναι η παρακολούθηση (surveillance)

Για τον γενικό πληθυσμό δεν υπάρχει καθιερωμένο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου. Το Αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου (NCI) αναφέρει ότι δεν υπάρχουν τυπικές ή ρουτίνας εξετάσεις screening για τον καρκίνο του ήπατος, και ότι το υπερηχογράφημα, η αξονική τομογραφία και ο δείκτης AFP χρησιμοποιούνται ή μελετώνται για αυτόν τον σκοπό.

Διαφορετική είναι η εικόνα για τα άτομα αυξημένου κινδύνου. Το Cancer Research UK εξηγεί ότι ο γιατρός μπορεί να προτείνει παρακολούθηση σε όσους έχουν κίρρωση ή χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα Β, λαμβάνοντας υπόψη και την ηλικία και τον βαθμό ίνωσης του ήπατος. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και τη συζητάτε με τον γιατρό που σας παρακολουθεί.

Ο έλεγχος κάθε 6 μήνες: τι περιλαμβάνει

Κατά το Cancer Research UK, όσοι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο μπορεί να κάνουν υπερηχογράφημα ήπατος κάθε 6 μήνες, ώστε να ελέγχεται αν έχουν εμφανιστεί αλλοιώσεις. Στο ίδιο πλαίσιο μπορεί να γίνει και εξέταση αίματος για την άλφα-φετοπρωτεΐνη (AFP), η οποία σε ορισμένα άτομα με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα είναι αυξημένη.

• Υπερηχογράφημα: ανώδυνη εξέταση που, όπως περιγράφει το NCI, χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα που ανακλώνται στο ήπαρ για να σχηματίσουν εικόνα.
• AFP: κατά το NCI, είναι ο πιο διαδεδομένος καρκινικός δείκτης για τον εντοπισμό καρκίνου του ήπατος, αλλά μπορεί να αυξηθεί και σε άλλες καταστάσεις, όπως η εγκυμοσύνη ή η ηπατίτιδα.

Η τακτικότητα έχει σημασία. Ο καρκίνος ήπατος στο αρχικό του στάδιο είναι συνήθως ασυμπτωματικός, οπότε ένας προγραμματισμένος έλεγχος μπορεί να δείξει κάτι πριν εμφανιστούν ενοχλήσεις. Σε αυτό το σημείο, ένας χειρουργός ήπατος μπορεί να εξηγήσει ποιες επιλογές υπάρχουν όταν ένα εύρημα επιβεβαιωθεί.

Όρια και πιθανά αποτελέσματα του ελέγχου

Κανένας έλεγχος δεν είναι τέλειος, και καλό είναι να το γνωρίζετε από πριν. Το NCI περιγράφει δύο βασικούς περιορισμούς:

• Ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα: ο έλεγχος μπορεί να βγει φυσιολογικός ενώ υπάρχει καρκίνος, κάτι που μπορεί να καθυστερήσει την αναζήτηση βοήθειας αν εμφανιστούν συμπτώματα.
• Ψευδώς θετικό αποτέλεσμα: ένα παθολογικό εύρημα χωρίς καρκίνο μπορεί να προκαλέσει άγχος και συνήθως οδηγεί σε περαιτέρω εξετάσεις, όπως βιοψία.

Αν ο υπέρηχος δείξει κάποια αλλοίωση, το επόμενο βήμα δεν είναι αυτόματα διάγνωση. Το NHS αναφέρει ότι η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος, υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία και, όπου χρειάζεται, βιοψία. Στη συνέχεια οι ειδικοί καθορίζουν το στάδιο και σχεδιάζουν μαζί με τον ασθενή την αντιμετώπιση.

Συμπτώματα που δεν περιμένουν τον επόμενο έλεγχο

Η παρακολούθηση ανά εξάμηνο δεν αντικαθιστά την προσοχή στα συμπτώματα. Το NHS αναφέρει, μεταξύ άλλων:

• κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών,
• απώλεια όρεξης και απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια,
• κόπωση και γενική αδιαθεσία,
• πόνο στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς ή στον δεξί ώμο,
• διόγκωση της κοιλιάς ή ψηλαφητό εξόγκωμα στη δεξιά πλευρά.

Κατά το NHS, το κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών και οι έμετοι για περισσότερες από 2 ημέρες χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό.

Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα

Ο κίνδυνος δεν μηδενίζεται πάντα, όμως το NHS επισημαίνει ότι οι υγιεινές αλλαγές μπορούν να τον μειώσουν. Προτείνει απώλεια βάρους όταν υπάρχει περιττό βάρος, περιορισμό του αλκοόλ, διακοπή του καπνίσματος και χρήση προστατευτικού εξοπλισμού σε εργασίες με έκθεση σε επιβλαβείς χημικές ουσίες. Για όσους ζουν με κίρρωση, το σημαντικότερο είναι να τηρούν τα ραντεβού παρακολούθησης που έχει ορίσει ο γιατρός τους και να μην αναβάλλουν τον έλεγχο όταν νιώθουν καλά.

Συνοψίζοντας

Η κίρρωση και η χρόνια ηπατίτιδα Β αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου στο συκώτι. Για αυτές τις ομάδες, ο τακτικός υπέρηχος, συχνά μαζί με τον δείκτη AFP, είναι ένας απλός τρόπος να εντοπιστούν αλλαγές νωρίς. Η συχνότητα και το είδος των εξετάσεων αποφασίζονται πάντα με τον θεράποντα γιατρό.

Πηγές

• NHS, Liver cancer: Causes. https://www.nhs.uk/conditions/liver-cancer/causes/
• NHS, Liver cancer: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/liver-cancer/symptoms/
• NHS, Liver cancer: Tests and next steps. https://www.nhs.uk/conditions/liver-cancer/tests-and-next-steps/
• Cancer Research UK, Screening for liver cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/liver-cancer/getting-diagnosed/screening
• National Cancer Institute, Liver Cancer Screening (PDQ), Patient Version. https://www.cancer.gov/types/liver/patient/liver-screening-pdq

Σχετικοί οδηγοί

Πρώιμα συμπτώματα καρκίνου παγκρέατος: τα ύπουλα σημάδιαΟ καρκίνος του παγκρέατος είναι από τους όγκους που «κρύβονται» καλά. Σύμφωνα με την American Cancer...Γλοιοβλάστωμα: από τη διάγνωση στη θεραπεία, βήμα προς βήμαΗ λέξη «γλοιοβλάστωμα» ακούγεται συχνά για πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή, μετά από μια μαγνητική...Σημάδια ανευρύσματος εγκεφάλου και πότε καλούμε το 166Τα περισσότερα ανευρύσματα του εγκεφάλου δεν δίνουν κανένα σημάδι. Συχνά βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε...