Καθαρισμός οικοπέδων: προθεσμίες, δήλωση και πρόστιμα

Κάθε άνοιξη τα ξερά χόρτα, τα βάτα και τα πεσμένα κλαδιά ενός ακάλυπτου οικοπέδου γίνονται καύσιμη ύλη δίπλα σε σπίτια. Γι’ αυτό ο καθαρισμός τους δεν είναι πια θέμα καλής γειτονίας αλλά νομική υποχρέωση, με συγκεκριμένο ημερολόγιο, ηλεκτρονική δήλωση και πρόστιμα. Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι προβλέπει το ισχύον πλαίσιο, όπως το παρουσιάζουν οι επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου και των δήμων, και πώς να οργανώσετε τη δουλειά ώστε να μη σας βρει ο Ιούνιος απροετοίμαστους.

Ποιο πλαίσιο ισχύει

Οι ανακοινώσεις των δήμων για το 2026 παραπέμπουν στην Κοινή Υπουργική Απόφαση ΥΠ 1157/2026 (ΦΕΚ Β΄ 2323/24.4.2026) για τα μέτρα προληπτικής πυροπροστασίας ιδιοκτησιών. Αναφέρουν επίσης την Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024 (ΦΕΚ Β΄ 2695/9-5-2024) και τον ν. 5281/2026 για το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, τις δηλώσεις, τους ελέγχους και τις κυρώσεις.

Ποιοι έχουν υποχρέωση και για ποια οικόπεδα

Η υποχρέωση δεν βαραίνει μόνο τον ιδιοκτήτη. Αφορά επίσης νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές, για οικόπεδα και ακάλυπτους χώρους:

• εντός εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως,
• μέσα σε οικισμούς χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο,
• σε ακτίνα 100 μέτρων από τα όρια των δύο παραπάνω περιοχών,
• εκτός σχεδίου, όταν υπάρχει κτίσμα πάνω στο οικόπεδο.

Για τις δύο τελευταίες περιπτώσεις, η υποχρέωση ισχύει εφόσον η έκταση δεν υπάγεται στη δασική νομοθεσία. Εξαιρούνται οι διαμορφωμένοι κήποι και οι φυτεμένοι χώροι κτιρίων και πολυκατοικιών που συντηρούνται.

Τι σημαίνει στην πράξη «καθαρό» οικόπεδο

Το κούρεμα των χόρτων δεν αρκεί. Οι ανακοινώσεις των δήμων περιγράφουν μια σειρά εργασιών:

• απομάκρυνση ξερών ή σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και κλαδιών που ακουμπούν σε κτίσμα,
• αφαίρεση της εύφλεκτης ύλης από το έδαφος, όπως φυλλάδα, ξερά χόρτα και πεσμένα κλαδιά,
• κλάδεμα της βάσης των δέντρων, ώστε να ανέβει η κόμη από το έδαφος, ανάλογα με την ηλικία και το είδος τους (η ανακοίνωση του Δήμου Πολυγύρου αναφέρει ύψος 1,5 μέτρου),
• αραίωση των θάμνων,
• απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων εύφλεκτων αντικειμένων και απορριμμάτων.

Προθεσμίες, δήλωση και έλεγχοι

Ο καθαρισμός γίνεται από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους και ο χώρος πρέπει να μείνει καθαρός ως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, στις 31 Οκτωβρίου. Μετά τον καθαρισμό, μέσα στην ίδια προθεσμία, υποβάλλεται υπεύθυνη δήλωση στο Εθνικό Μητρώο, μέσω της πλατφόρμας akatharista.apps.gov.gr με κωδικούς Taxisnet. Όποιος δεν μπορεί να τη συμπληρώσει ηλεκτρονικά, λόγω ηλικίας, αναπηρίας ή ανωτέρας βίας, την καταθέτει στο ΚΕΠ ή στην τοπική πυροσβεστική υπηρεσία.

Οι ημερομηνίες μπορούν να μετακινηθούν. Το 2026 το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έδωσε παράταση για τον καθαρισμό και τη δήλωση έως τις 22 Ιουνίου, μετά από εισήγηση της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου. Από τα μέσα Ιουνίου ως τις 31 Οκτωβρίου ακολουθούν έλεγχοι από τον δήμο και την Πυροσβεστική, η οποία δέχεται και καταγγελίες μέσω του Μητρώου.

Πρόστιμα και αυτεπάγγελτος καθαρισμός

• Για μη καθαρισμό ή μη διατήρηση του χώρου καθαρού: 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο 200 και μέγιστο 2.000 ευρώ.
• Για μη υποβολή δήλωσης: 500 ευρώ αν δεν έγινε καθαρισμός και 100 ευρώ αν έγινε.
• Για ψευδή δήλωση: χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών.

Αν ο υπόχρεος δεν συμμορφωθεί, ο δήμος και η Πυροσβεστική μπορούν να καθαρίσουν το οικόπεδο αυτεπάγγελτα και να του χρεώσουν όλο το κόστος, μαζί με τη μεταφορά των υλικών.

Κλαδέματα και υπολείμματα: το κομμάτι που ξεχνιέται

Τα κομμένα χόρτα και τα κλαδιά που μένουν σε σωρούς στο οικόπεδο ή στο πεζοδρόμιο είναι και πάλι καύσιμη ύλη. Οι υπόχρεοι οφείλουν να τα συλλέξουν και να τα μεταφέρουν με ασφάλεια, σύμφωνα με τους κανόνες αποκομιδής του δήμου, ενώ η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η ανεξέλεγκτη διαχείρισή τους απαγορεύεται. Πριν ξεκινήσει η δουλειά, λοιπόν, ρωτήστε πού θα καταλήξουν τα υπολείμματα και ποιος θα τα μεταφέρει.

Εδώ βοηθά να ξέρετε τι ακριβώς περιλαμβάνει η προσφορά. Στη σελίδα της για τον καθαρισμό οικοπέδων στην Αττική, η katharismoi.gr περιγράφει κοπή ξερής βλάστησης, κλάδεμα χαμηλών κλαδιών, αφαίρεση εύφλεκτων υλικών και σκουπιδιών και αποκομιδή όλων των υπολειμμάτων, που μεταφέρονται σε αδειοδοτημένο αποδέκτη και όχι σε κοινόχρηστο χώρο. Μπάζα, παλιά έπιπλα ή ελαστικά θέλουν ξεχωριστό δρομολόγιο με κατάλληλο όχημα. Η εταιρεία παραδίδει επίσης φωτογραφίες πριν και μετά με ημερομηνία, χρήσιμες αν ζητηθεί αποδεικτικό από τον δήμο ή την ασφαλιστική.

Γιατί αξίζει να τον προγραμματίσετε πριν την άνοιξη

Η αντιπυρική περίοδος του 2026 κλείνει στις 31 Οκτωβρίου, όμως ο επόμενος κύκλος κρίνεται ήδη τον χειμώνα. Αν δεν ανακοινωθεί αλλαγή, το παράθυρο για τον καθαρισμό ανοίγει ξανά την 1η Απριλίου. Η ζήτηση συγκεντρώνεται από την άνοιξη ως την αρχή του καλοκαιριού και κορυφώνεται τον Μάιο και τον Ιούνιο, οπότε όποιος κλείνει νωρίς βρίσκει πιο εύκολα ημερομηνία. Ιδανικά η εργασία γίνεται ως τα τέλη Απριλίου, όσο η βλάστηση δεν έχει ξεραθεί εντελώς. Η εκτίμηση γίνεται συνήθως από φωτογραφίες και το εμβαδόν, ενώ για μεγάλα ή δύσβατα οικόπεδα χρειάζεται αυτοψία.

Μια πρακτική σειρά για τους επόμενους μήνες:

• φωτογραφίστε το οικόπεδο και σημειώστε το εμβαδόν του,
• ζητήστε γραπτή προσφορά που να λέει ρητά αν περιλαμβάνεται η απομάκρυνση των υπολειμμάτων,
• κλείστε ημερομηνία για τον Απρίλιο,
• υποβάλετε τη δήλωση αμέσως μετά τον καθαρισμό, χωρίς να περιμένετε τη λήξη της προθεσμίας,
• προγραμματίστε έναν δεύτερο έλεγχο μέσα στο καλοκαίρι, αφού ο χώρος πρέπει να μείνει καθαρός ως τις 31 Οκτωβρίου.

Ο καθαρισμός του οικοπέδου είναι ετήσια υποχρέωση με σαφές ημερολόγιο: εργασίες την άνοιξη, δήλωση ως τα μέσα Ιουνίου και συντήρηση ως το τέλος Οκτωβρίου. Επειδή οι ημερομηνίες μπορεί να αλλάξουν με νέα απόφαση, πριν ξεκινήσετε ελέγξτε τις ανακοινώσεις του υπουργείου και του δήμου σας.

Πηγές

• Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Δημοσιεύθηκε το ΦΕΚ για την παράταση καθαρισμού και δήλωσης οικοπέδων έως τις 22 Ιουνίου 2026. https://civilprotection.gov.gr/sites/default/files/2026-06/CivProGR%2020260615a.pdf
• Δήμος Πολυγύρου, Ανακοίνωση για καθαρισμό οικοπέδων για το 2026. https://polygyros.gr/wp-content/uploads/2026/03/ανακοίνωση-για-καθαρισμό-οικοπέδων-για-το-2026.pdf
• Δήμος Ναυπακτίας, Καθαρισμός – Συντήρηση καθαρών οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων. https://www.nafpaktos.gr/sites/default/files/2026-04-23-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-2.pdf
• Δήμος Πύλης, Ανακοίνωση καθαρισμού οικοπέδων 2026. https://dimospylis.gr/wp-content/uploads/2026/05/ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ-ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ-2026.pdf

Σχετικοί οδηγοί

Γαμοπίλαφο στο γλέντι του γάμου: η παράδοση και τι θέλει ο χώροςΣε έναν κρητικό γάμο το τραπέζι δεν είναι απλώς φαγητό, είναι μέρος της τελετουργίας. Ανάμεσα στα...Αγορά σπιτιού στη Λαμία: τα χαρτιά πριν το συμβόλαιοΗ αγορά κατοικίας είναι για τους περισσότερους η μεγαλύτερη οικονομική απόφαση της ζωής τους. Η επιλογή...Τεκίλα: ο τόπος, οι κλάσεις και το τοπίο της αγαύηςΛίγα αποστάγματα στον κόσμο ορίζονται τόσο αυστηρά από τον τόπο τους. Η τεκίλα δεν είναι απλώς...