Τριπλό bypass: τι δείχνει ο αριθμός των παρακάμψεων

Όταν ένας ασθενής ακούει ότι χρειάζεται «τριπλό bypass», συχνά υποθέτει ότι ο αριθμός περιγράφει πόσο βαριά είναι η κατάστασή του. Στην πράξη ο αριθμός λέει κάτι πιο απλό: πόσες παρακάμψεις θα δημιουργήσει ο χειρουργός γύρω από στενωμένα ή αποφραγμένα σημεία των στεφανιαίων αρτηριών. Το άρθρο εξηγεί τι σημαίνουν οι όροι, από πού προέρχονται τα μοσχεύματα και τι περιγράφουν οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας για τη διάρκεια της επέμβασης και την πορεία μετά.

Τι είναι η αορτοστεφανιαία παράκαμψη

Η αορτοστεφανιαία παράκαμψη, γνωστή ως bypass καρδιάς, είναι επέμβαση που βελτιώνει τη ροή του αίματος προς την καρδιά. Σύμφωνα με το αμερικανικό National Heart, Lung, and Blood Institute, προτείνεται όταν οι στεφανιαίες αρτηρίες, δηλαδή τα αγγεία που τροφοδοτούν την καρδιά με αίμα, έχουν στενέψει ή έχουν αποφραχθεί. Μπορεί να γίνει προγραμματισμένα, για να μειωθεί ο κίνδυνος εμφράγματος, ή επειγόντως, για την αντιμετώπιση σοβαρού εμφράγματος.

Η Mayo Clinic περιγράφει την αρχή της επέμβασης με απλά λόγια: ο χειρουργός παίρνει ένα τμήμα υγιούς αγγείου από άλλο σημείο του σώματος και δημιουργεί με αυτό έναν νέο δρόμο, ώστε το αίμα να προσπερνά το φραγμένο σημείο. Το τμήμα αυτό ονομάζεται μόσχευμα.

Μονό, διπλό, τριπλό: τι μετρά ο αριθμός

Ο χαρακτηρισμός της επέμβασης ακολουθεί τον αριθμό των μοσχευμάτων. Με ένα μόσχευμα μιλάμε για μονό bypass, με δύο για διπλό, με τρία για τριπλό, με τέσσερα για τετραπλό και με πέντε για πενταπλό. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι ο αριθμός δείχνει πόσα μοσχεύματα χρειάζονται για να βελτιωθεί η ροή του αίματος.

Το πόσες παρακάμψεις θα γίνουν εξαρτάται από το πόσες αρτηρίες έχουν στένωση και σε ποια σημεία, κάτι που αποτυπώνεται στον προεγχειρητικό έλεγχο. Γι’ αυτό η σύγκριση με έναν γνωστό που «έκανε διπλό» δεν οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα. Κάθε περίπτωση αξιολογείται ξεχωριστά από τη θεραπευτική ομάδα.

Από πού προέρχονται τα μοσχεύματα

Η ιατρική εγκυκλοπαίδεια MedlinePlus της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής των ΗΠΑ αναφέρει τρία αγγεία που χρησιμοποιούνται συχνότερα:

• τη σαφηνή φλέβα από το πόδι,
• την έσω μαστική αρτηρία, που βρίσκεται στο εσωτερικό του θωρακικού τοιχώματος,
• την κερκιδική αρτηρία από τον καρπό.

Σε ένα τριπλό bypass μπορεί να συνδυαστούν διαφορετικά μοσχεύματα. Η επιλογή ανήκει στον χειρουργό και είναι από τα θέματα που αξίζει να συζητηθούν πριν από την επέμβαση. Ο καρδιοχειρουργός Βασίλειος Κωτσής, με ιατρείο στο Μαρούσι, έχει συγκεντρώσει δέκα ερωτήσεις που μπορεί να θέσει ο ασθενής στον γιατρό του για το τριπλό bypass και γενικότερα για τη στεφανιαία παράκαμψη, ανάμεσά τους ποια μοσχεύματα χρησιμοποιούνται, ποια χειρουργική τεχνική εφαρμόζεται και αν θα χρειαστεί νοσηλεία στη ΜΕΘ.

Με ή χωρίς εξωσωματική κυκλοφορία

Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι για να γίνει η επέμβαση. Στην κλασική τεχνική «ανοιχτής καρδιάς» η καρδιά σταματά προσωρινά και τη λειτουργία της αναλαμβάνει μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας. Στη δεύτερη τεχνική, που ονομάζεται off-pump ή bypass σε πάλλουσα καρδιά, η επέμβαση γίνεται ενώ η καρδιά συνεχίζει να χτυπά, χωρίς το μηχάνημα.

Το NHLBI αναφέρει ότι οι τεχνικές off-pump μπορεί να αποτελούν επιλογή, χωρίς αυτό να ισχύει για κάθε ασθενή. Το ερώτημα αν μπορούν όλοι να χειρουργηθούν με πάλλουσα καρδιά είναι ένα από εκείνα που προτείνεται να τεθούν στον καρδιοχειρουργό πριν από την απόφαση.

Διάρκεια επέμβασης και νοσηλεία

Οι χρόνοι που δίνουν οι πηγές διαφέρουν ελαφρά, κάτι αναμενόμενο αφού εξαρτώνται από τον αριθμό των παρακάμψεων και από τον ασθενή. Η Mayo Clinic αναφέρει ότι η επέμβαση διαρκεί συνήθως περίπου 3 έως 6 ώρες, ενώ το MedlinePlus μιλά για 4 έως 6 ώρες ή και περισσότερο όταν γίνονται και άλλες πράξεις στο ίδιο χειρουργείο.

Μετά το χειρουργείο ο ασθενής μένει συνήθως 1 έως 2 ημέρες σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η συνολική παραμονή στο νοσοκομείο, κατά το MedlinePlus, είναι 3 έως 7 ημέρες.

Η πορεία μετά το χειρουργείο

Το MedlinePlus αναφέρει ότι χρειάζονται 4 έως 6 εβδομάδες για να αρχίσει κάποιος να νιώθει καλύτερα, ενώ η Mayo Clinic τοποθετεί την αποκατάσταση συνήθως στις 6 έως 12 εβδομάδες, με διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στο διάστημα αυτό το πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης, που συνδυάζει εκπαίδευση, συμβουλευτική και άσκηση, θεωρείται σημαντικό μέρος της ανάρρωσης.

Στον οδηγό του ιατρείου για την ανάρρωση μετά από μπαϊ πας και άλλα χειρουργεία καρδιάς περιγράφονται η φροντίδα των τομών, η σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες και τα συμπτώματα που είναι αναμενόμενα τις πρώτες εβδομάδες, όπως η μειωμένη όρεξη, το πρήξιμο στα πόδια και οι δυσκολίες στον ύπνο. Αναφέρονται επίσης τα σημάδια που θέλουν άμεση ιατρική εκτίμηση, όπως ο πόνος στο στήθος, η ταχυπαλμία και η δύσπνοια.

Κίνδυνοι και μακροχρόνια εικόνα

Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, το bypass έχει κινδύνους. Οι πηγές αναφέρουν μεταξύ άλλων αιμορραγία, λοίμωξη, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, εγκεφαλικό επεισόδιο και βλάβη της νεφρικής λειτουργίας. Η πιθανότητα για τον καθένα διαφέρει, και γι’ αυτό η εκτίμηση γίνεται εξατομικευμένα.

Για το μέλλον, το MedlinePlus σημειώνει ότι στους περισσότερους ανθρώπους τα μοσχεύματα παραμένουν ανοιχτά και λειτουργούν καλά για πολλά χρόνια. Η Mayo Clinic προσθέτει ότι η επέμβαση μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να βοηθήσει κάποιους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο, με το αποτέλεσμα να εξαρτάται από την ηλικία, τη λειτουργία της καρδιάς, την έκταση της νόσου και τον τρόπο ζωής. Το κάπνισμα, η φυσική δραστηριότητα, το βάρος, η διατροφή, η αρτηριακή πίεση και η χοληστερόλη είναι οι παράγοντες που αναφέρονται ως πεδίο φροντίδας μετά την επέμβαση, μαζί με τη φαρμακευτική αγωγή που ορίζει ο γιατρός.

Ο αριθμός των παρακάμψεων, λοιπόν, είναι τεχνική περιγραφή και όχι βαθμολογία. Το κείμενο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά τη συζήτηση με τον θεράποντα καρδιολόγο και τον καρδιοχειρουργό, που γνωρίζουν το ιστορικό και τις εξετάσεις του κάθε ασθενούς.

Πηγές

• National Heart, Lung, and Blood Institute, Coronary Artery Bypass Grafting. https://www.nhlbi.nih.gov/health/coronary-artery-bypass-grafting
• Mayo Clinic, Coronary artery bypass surgery. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/coronary-bypass-surgery/about/pac-20384589
• MedlinePlus, Heart bypass surgery. https://medlineplus.gov/ency/article/002946.htm

Σχετικοί οδηγοί

Πρώιμα συμπτώματα καρκίνου παγκρέατος: τα ύπουλα σημάδιαΟ καρκίνος του παγκρέατος είναι από τους όγκους που «κρύβονται» καλά. Σύμφωνα με την American Cancer...Γλοιοβλάστωμα: από τη διάγνωση στη θεραπεία, βήμα προς βήμαΗ λέξη «γλοιοβλάστωμα» ακούγεται συχνά για πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή, μετά από μια μαγνητική...Σημάδια ανευρύσματος εγκεφάλου και πότε καλούμε το 166Τα περισσότερα ανευρύσματα του εγκεφάλου δεν δίνουν κανένα σημάδι. Συχνά βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε...