Κουκουβάγια στη διακόσμηση: από την αρχαία Αθήνα στο φενγκ σούι

Λίγα ζώα έχουν τόσο μεγάλη διαδρομή μέσα στα σπίτια μας όσο η κουκουβάγια. Τη βρίσκουμε σε ράφια βιβλιοθήκης, σε γραφεία, σε δώρα αποφοίτησης και σε μπομπονιέρες. Πίσω από αυτή τη μικρή φιγούρα υπάρχει μια ιστορία που ξεκινά από την αρχαία Αθήνα, περνά από την Ιαπωνία και φτάνει ως τη σύγχρονη διακόσμηση με στοιχεία φενγκ σούι. Αν σκέφτεσαι να βάλεις μια κουκουβάγια στον χώρο σου, αξίζει να ξέρεις τι κουβαλά ως σύμβολο και πώς να την τοποθετήσεις ώστε να δένει με το υπόλοιπο σπίτι.

Το πουλί της Αθηνάς

Στην αρχαία Αθήνα η κουκουβάγια ήταν το πουλί της πολιούχου θεάς. Το Art Institute of Chicago, περιγράφοντας ένα αθηναϊκό τετράδραχμο του 490 π.Χ., σημειώνει ότι η κουκουβάγια του νομίσματος είναι σύμβολο της Αθηνάς και εικονίζεται πάνω σε κλαδί ελιάς. Η θεά της σοφίας και το πουλί που βλέπει στο σκοτάδι έμειναν από τότε δεμένα με την ιδέα της γνώσης.

Ενδιαφέρον έχει και η φύση. Η μικρή κουκουβάγια που ζει και στην Ελλάδα έχει επιστημονικό όνομα Athene noctua, όπως αναφέρει η βρετανική οργάνωση για την προστασία των πουλιών RSPB. Σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, το πουλί αυτό φαίνεται συχνά και την ημέρα, καθισμένο σε κλαδί, σε στύλο ή σε βράχο. Δεν είναι λοιπόν μόνο πλάσμα της νύχτας, όπως συνήθως φανταζόμαστε.

Από το τετράδραχμο στο ευρώ της τσέπης

Το πιο γνωστό «πορτρέτο» της κουκουβάγιας είναι το αθηναϊκό τετράδραχμο. Στο Μουσείο Ακρόπολης εκτίθεται ένα ασημένιο τετράδραχμο του 483-480 π.Χ., βάρους 17,03 γραμμαρίων. Στη μία όψη έχει το κεφάλι της Αθηνάς με κράνος και στην άλλη μια κουκουβάγια με το κεφάλι στραμμένο προς τα εμπρός, δίπλα στα γράμματα ΑΘΕ, που σήμαιναν «των Αθηναίων».

Η ίδια εικόνα κυκλοφορεί ακόμα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η κουκουβάγια του ελληνικού κέρματος του 1 ευρώ αντιγράφηκε από ένα αρχαίο αθηναϊκό τετράδραχμο του 5ου αιώνα π.Χ. Κάθε φορά που πληρώνεις με ένα ευρώ, κρατάς στο χέρι σου ένα σύμβολο περίπου 2.500 ετών. Γι’ αυτό η κουκουβάγια ταιριάζει τόσο φυσικά σε ένα ελληνικό σπίτι: δεν είναι ξένο μοτίβο, είναι κομμάτι της δικής μας εικονογραφίας.

Η κουκουβάγια στην Ιαπωνία και στο φενγκ σούι

Η κουκουβάγια έχει θετική θέση και σε άλλους πολιτισμούς. Στην Ιαπωνία, όπως εξηγεί η Seven Bank σε οδηγό για τα ιαπωνικά γούρια, η λέξη για την κουκουβάγια, fukurō, ακούγεται σαν φράσεις που σημαίνουν «χωρίς κόπο» ή «έρχεται η τύχη». Γι’ αυτό τα γούρια με κουκουβάγια τα προτιμούν φοιτητές, ταξιδιώτες και όσοι ξεκινούν κάτι καινούργιο.

Το φενγκ σούι, που κατά την Britannica σημαίνει κατά λέξη «άνεμος-νερό», είναι μια παραδοσιακή κινεζική πρακτική που επιδιώκει να οργανώνει κτίρια, χώρους και αντικείμενα σε αρμονία με τη ροή του qi, της ζωτικής ενέργειας. Μέσα σε αυτή τη λογική, κάθε αντικείμενο διακόσμησης επιλέγεται για αυτό που συμβολίζει και για τη θέση του στον χώρο. Όσοι θέλουν να δουν αναλυτικά τι συμβολίζει η κουκουβάγια στο φενγκ σούι, θα διαβάσουν ότι συνδέεται με τη σοφία, τη διαίσθηση και την προστασία, και ότι συνήθως προτείνεται κοντά στην είσοδο ή σε χώρους μελέτης.

Πού ταιριάζει στο σπίτι

Είτε ακολουθείς το φενγκ σούι είτε απλώς σου αρέσει το σχέδιο, μερικά σημεία δουλεύουν σχεδόν πάντα καλά:

• Βιβλιοθήκη και γραφείο. Η σύνδεση με τη γνώση κάνει την κουκουβάγια φυσική επιλογή για ράφι με βιβλία ή για το γραφείο όπου δουλεύεις ή διαβάζεις. Βάλ’ την περίπου στο ύψος του ματιού, ώστε να φαίνεται χωρίς να πιάνει χώρο εργασίας.
• Είσοδος. Σε μια κονσόλα ή σε ένα ράφι δίπλα στην πόρτα, μια μικρή κουκουβάγια υποδέχεται τους επισκέπτες. Κράτα το σημείο καθαρό από κλειδιά και χαρτιά, για να ξεχωρίζει.
• Παιδικό δωμάτιο. Προτίμησε ξύλο ή ύφασμα αντί για κεραμικό ή γυαλί, και τοποθέτησέ την ψηλά αν είναι εύθραυστη.
• Σαλόνι. Εδώ λειτουργεί καλύτερα ως μεμονωμένο κομμάτι σε τραπεζάκι ή σε ράφι, όχι χαμένη ανάμεσα σε πολλά άλλα μικροαντικείμενα.

Ένας απλός κανόνας είναι να μη γεμίζεις τον χώρο με σύμβολα. Μία καλοδιαλεγμένη κουκουβάγια κάνει περισσότερη εντύπωση από δέκα μικρές στριμωγμένες σε μια γωνιά. Αν θέλεις να συνδυάσεις λίγα κομμάτια με διαφορετικό συμβολισμό, μπορείς να ρίξεις μια ματιά και σε άλλα τυχερά αντικείμενα φενγκ σούι και να κρατήσεις ένα ή δύο που δένουν με το ύφος του σπιτιού σου.

Υλικό, μέγεθος και φροντίδα

Η κουκουβάγια κυκλοφορεί σε πολλά υλικά, και το καθένα δίνει διαφορετική αίσθηση:

• Κεραμικό και πορσελάνη: κλασική επιλογή, με χρώματα και γυαλάδες που ταιριάζουν και σε μοντέρνους χώρους. Θέλει προσοχή στα χτυπήματα.
• Ξύλο: ζεστό και ανθεκτικό, δένει με βιβλιοθήκες και με φυσικά υλικά.
• Μέταλλο ή μπρούντζος: θυμίζει τα αρχαία νομίσματα και έχει βάρος, οπότε στέκεται σταθερά και μπορεί να γίνει στήριγμα βιβλίων.
• Πέτρα και κρύσταλλο: πιο διακοσμητικές επιλογές, που πιάνουν όμορφα το φως κοντά σε παράθυρο.

Για το μέγεθος, σκέψου την αναλογία με την επιφάνεια. Σε στενό ράφι ταιριάζει μια φιγούρα λίγων εκατοστών, ενώ σε κονσόλα ή σε τζάκι μπορεί να σταθεί κάτι μεγαλύτερο. Ξεσκόνιζε τακτικά με μαλακό πανί, γιατί η σκόνη στις λεπτομέρειες των φτερών κάνει το αντικείμενο να δείχνει παραμελημένο.

Ένα δώρο με νόημα

Η σύνδεση με τη γνώση κάνει την κουκουβάγια ταιριαστό δώρο για αποφοίτηση, για μια νέα δουλειά ή για ένα καινούργιο γραφείο. Η ιαπωνική ανάγνωση «χωρίς κόπο» της δίνει και ευχετικό χαρακτήρα για κάθε νέο ξεκίνημα. Αν τη χαρίσεις, πες και την ιστορία της: από την Αθηνά και το τετράδραχμο ως το ευρώ, είναι ένα σύμβολο με ρίζες τόσο στην αρχαία Ελλάδα όσο και στην Ανατολή.

Στο τέλος, η κουκουβάγια δεν χρειάζεται πολλά για να αναδειχθεί: ένα σωστό σημείο, λίγο φως και ελεύθερο χώρο γύρω της. Διάλεξε υλικό που ταιριάζει με το σπίτι σου, μέγεθος ανάλογο με την επιφάνεια και θέση που έχει νόημα για σένα, είτε αυτή είναι η βιβλιοθήκη είτε η είσοδος. Έτσι ένα μικρό αντικείμενο γίνεται κομμάτι της ιστορίας του σπιτιού.

Πηγές

• Μουσείο Ακρόπολης, Athenian tetradrachm. https://www.theacropolismuseum.gr/en/athenian-tetradrachm-33
• Art Institute of Chicago, Tetradrachm (Coin) Depicting the Goddess Athena. https://www.artic.edu/artworks/9653/tetradrachm-coin-depicting-the-goddess-athena
• Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Greece (euro coins). https://www.ecb.europa.eu/euro/coins/html/gr.en.html
• Britannica, Feng shui. https://www.britannica.com/art/fengshui
• Seven Bank, Japanese Lucky Charms (Engimono) and Their Meanings. https://www.sevenbank.co.jp/oos/adv/intlcard-cashmeetscharm.html
• RSPB, Little Owl Facts. https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/little-owl

Σχετικοί οδηγοί

Ρολοκουρτίνα ή περσίδα; Η σωστή επιλογή για κάθε δωμάτιοΗ επιλογή ανάμεσα σε ρολοκουρτίνα και περσίδα μοιάζει απλή μέχρι να σταθείς μπροστά στο παράθυρο. Το...Μεταλλική πέργκολα: τι ανεβάζει την τιμή πριν την παραγγελίαΌποιος ψάχνει μεταλλική πέργκολα για βεράντα, ταράτσα ή αυλή συνήθως ξεκινά από την ερώτηση «πόσο κοστίζει»....Συνθετικό ρατάν: αντοχή στον ήλιο και σωστή συντήρησηΈνα σαλόνι εξωτερικού χώρου δεν κρίνεται τον πρώτο μήνα. Κρίνεται τον τρίτο Αύγουστο, όταν ο ήλιος...