Συνθετικό ρατάν: αντοχή στον ήλιο και σωστή συντήρηση

Ένα σαλόνι εξωτερικού χώρου δεν κρίνεται τον πρώτο μήνα. Κρίνεται τον τρίτο Αύγουστο, όταν ο ήλιος έχει χτυπήσει την πλέξη για εκατοντάδες ώρες, η υγρασία έχει περάσει από κάθε αρμό και τα μαξιλάρια έχουν βραχεί δεκάδες φορές. Το ρατάν κυριαρχεί στις βεράντες ακριβώς επειδή υπόσχεται αυτή την αντοχή, αλλά η λέξη σήμερα σημαίνει δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.

Φυσικό και συνθετικό ρατάν δεν είναι το ίδιο υλικό

Το φυσικό ρατάν προέρχεται από τους βλαστούς αναρριχώμενων φοινίκων και δουλεύεται σαν ξύλο: απορροφά νερό, σκάει με τις απότομες μεταβολές και ζητά σκεπασμένο χώρο. Το συνθετικό ρατάν είναι κάτι άλλο. Πρόκειται για ταινίες πολυαιθυλενίου που πλέκονται πάνω σε μεταλλικό σκελετό και μιμούνται την όψη της παραδοσιακής πλέξης. Από τη στιγμή που το υλικό είναι πλαστικό, οι κανόνες που το διέπουν είναι οι κανόνες των πολυμερών, όχι της ξυλείας.

Τι κάνει πραγματικά ο ήλιος στην πλέξη

Η φθορά που βλέπουμε ως ξεθώριασμα έχει συγκεκριμένο μηχανισμό. Σύμφωνα με την ανασκόπηση των Andrady και συνεργατών στο Photochemical and Photobiological Sciences, στα πλαστικά οι αυτοκαταλυτικές αντιδράσεις φωτο-οξείδωσης που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία είναι αυτές που οδηγούν σε αποχρωματισμό ή ρωγμές, ενώ η ζημιά περιορίζεται κυρίως στα επιφανειακά στρώματα του υλικού.

Η ίδια εργασία δείχνει ότι η προστασία είναι θέμα σύνθεσης. Ο συνδυασμός ενός απορροφητή υπεριώδους σε ποσοστό 0,15% κατά βάρος με σταθεροποιητές τύπου HALS σε ποσοστό 0,45% έδωσε σταθεροποίηση χωρίς σημαντική υποβάθμιση έως και τις 1300 ώρες έκθεσης. Αναφέρεται επίσης ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις της θερμοκρασίας επιταχύνουν την αποδόμηση, επειδή οι ενέργειες ενεργοποίησης της φωτοαποδόμησης είναι χαμηλές έως μέτριες. Σε ελληνικό καλοκαίρι αυτό μεταφράζεται απλά: η σταθεροποίηση του υλικού δεν είναι λεπτομέρεια προδιαγραφής, είναι ο λόγος που ένα έπιπλο θα φαίνεται ίδιο μετά από τρεις σεζόν.

Ο σκελετός κάτω από την πλέξη

Η πλέξη είναι το ορατό μέρος. Αυτό που κρατά το βάρος είναι ο σκελετός, συνήθως αλουμινίου ή βαμμένου χάλυβα. Εδώ το κρίσιμο μέγεθος είναι η διαβρωτικότητα της ατμόσφαιρας. Το πρότυπο ISO 9223:2012 ταξινομεί τα περιβάλλοντα σε κατηγορίες διαβρωτικότητας και ορίζει ως βασικούς παράγοντες τον χρόνο ύγρανσης, δηλαδή το σύμπλεγμα θερμοκρασίας και υγρασίας, τη ρύπανση από διοξείδιο του θείου και την αλατότητα του αέρα. Μια βεράντα πενήντα μέτρα από το κύμα και μια αυλή στην ενδοχώρα δεν ανήκουν στην ίδια κατηγορία, άρα δεν σηκώνουν την ίδια κατασκευή.

Γι’ αυτό οι κατάλογοι χονδρικής με έπιπλα κήπου ρατάν δηλώνουν ξεχωριστά το υλικό του σκελετού και τη χρήση για την οποία προορίζονται: η MedRelaxHome, για παράδειγμα, απευθύνει τη γκάμα της σε ξενοδοχεία, χώρους εστίασης και καταστήματα, με έκθεση και αποθήκη στο Κορωπί Αττικής. Για επαγγελματικό χώρο η ερώτηση δεν είναι μόνο πόσο κοστίζει το σετ, αλλά τι αντέχει ο σκελετός σε ημερήσια χρήση και σε ποιο περιβάλλον τοποθετείται.

Τι καλύπτει και τι δεν καλύπτει το πρότυπο EN 581

Για τα έπιπλα εξωτερικού χώρου υπάρχει ευρωπαϊκό πρότυπο ασφάλειας. Το EN 581-1:2017, όπως το περιγράφει ο σουηδικός οργανισμός τυποποίησης SIS, καθορίζει τις γενικές απαιτήσεις ασφάλειας για καθίσματα και τραπέζια που προορίζονται για κατασκήνωση, οικιακή και επαγγελματική χρήση από ενήλικες, ανεξάρτητα από τα υλικά και τον σχεδιασμό. Δεν καλύπτει καθίσματα για θεατρικές εγκαταστάσεις, ούτε απαιτήσεις ανθεκτικότητας για υφάσματα, τροχούς ή μηχανισμούς κλίσης και ρύθμισης ύψους. Οι μηχανικές απαιτήσεις ορίζονται σε ξεχωριστά μέρη, το EN 581-2 για τα καθίσματα και το EN 581-3 για τα τραπέζια.

Πρακτικά, η αναφορά σε συμμόρφωση με το EN 581 λέει κάτι για τη στατική επάρκεια και την ασφάλεια του επίπλου. Δεν λέει τίποτα για το πόσο θα κρατήσει το χρώμα του υφάσματος στα μαξιλάρια. Αυτά είναι δύο διαφορετικές ερωτήσεις προς τον προμηθευτή.

Η συντήρηση που όντως κάνει διαφορά

Η φροντίδα του συνθετικού ρατάν είναι απλή, αρκεί να γίνεται με ρυθμό και όχι μία φορά τον χρόνο.

• Ξέπλυμα με νερό και ήπιο σαπούνι κάθε δύο με τρεις εβδομάδες μέσα στη σεζόν, με μαλακή βούρτσα στα κενά της πλέξης όπου κάθεται η σκόνη.
• Άμεσο ξέβγαλμα μετά από νοτιά ή σκόνη, ειδικά κοντά στη θάλασσα. Τα άλατα που μένουν στην επιφάνεια κρατούν υγρασία πάνω στο μέταλλο και αυξάνουν τον χρόνο ύγρανσης.
• Στέγνωμα των μαξιλαριών όρθια και αποθήκευσή τους σε κλειστό, στεγνό χώρο. Τα υφάσματα είναι το πρώτο που εγκαταλείπει.
• Έλεγχος βιδών και συνδέσεων στην αρχή κάθε σεζόν. Στις κρεμαστές πολυθρόνες με μεταλλική βάση αυτό αφορά και την ασφάλεια, όχι μόνο τη σταθερότητα.
• Για τον χειμώνα, κάλυμμα που αφήνει τον αέρα να περνά ή αποθήκευση σε σκεπαστό χώρο. Ένα αεροστεγές κάλυμμα εγκλωβίζει υγρασία.

Τι να ρωτήσεις πριν παραγγείλεις

Τέσσερις ερωτήσεις ξεχωρίζουν ένα έπιπλο που θα κρατήσει. Πρώτη, τι υλικό είναι η ταινία και αν φέρει σταθεροποίηση έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας. Δεύτερη, από τι είναι ο σκελετός και πώς προστατεύεται. Τρίτη, αν υπάρχουν ανταλλακτικά μαξιλάρια και καλύμματα, γιατί αυτά φθείρονται πρώτα. Τέταρτη, αν το προϊόν δηλώνεται συμβατό με το EN 581, ιδιαίτερα όταν προορίζεται για χώρο με πελάτες. Το να δει κανείς τα κομμάτια από κοντά σε μια έκθεση απαντά τις μισές από αυτές τις ερωτήσεις μέσα σε πέντε λεπτά.

Πηγές

• Swedish Institute for Standards, SS-EN 581-1:2017 Outdoor furniture, Seating and tables for camping, domestic and contract use, Part 1: General safety requirements. https://www.sis.se/en/produkter/domestic-and-commercial-equipment-entertainment-sports/furniture/ssen58112017/
• Photochemical and Photobiological Sciences, Effects of UV radiation on natural and synthetic materials. https://link.springer.com/article/10.1007/s43630-023-00377-6
• International Organization for Standardization, ISO 9223:2012 Corrosion of metals and alloys, Corrosivity of atmospheres, Classification, determination and estimation. https://www.iso.org/standard/53499.html

Σχετικοί οδηγοί

Ρολοκουρτίνα ή περσίδα; Η σωστή επιλογή για κάθε δωμάτιοΗ επιλογή ανάμεσα σε ρολοκουρτίνα και περσίδα μοιάζει απλή μέχρι να σταθείς μπροστά στο παράθυρο. Το...Μεταλλική πέργκολα: τι ανεβάζει την τιμή πριν την παραγγελίαΌποιος ψάχνει μεταλλική πέργκολα για βεράντα, ταράτσα ή αυλή συνήθως ξεκινά από την ερώτηση «πόσο κοστίζει»....Κουκουβάγια στη διακόσμηση: από την αρχαία Αθήνα στο φενγκ σούιΛίγα ζώα έχουν τόσο μεγάλη διαδρομή μέσα στα σπίτια μας όσο η κουκουβάγια. Τη βρίσκουμε σε...