Επαγγελματικός προσανατολισμός ενηλίκων: πότε βοηθά και πώς

Πολλοί συνδέουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό με τους μαθητές του λυκείου και το μηχανογραφικό. Στην πράξη, το ερώτημα «τι κάνω από εδώ και πέρα;» το θέτουν και πολλοί ενήλικες: όσοι έχασαν τη δουλειά τους, όσοι θέλουν να αλλάξουν αντικείμενο, όσοι επιστρέφουν στην αγορά εργασίας μετά από χρόνια ή όσοι νιώθουν ότι έχουν φτάσει σε τέλμα στη θέση τους.

Η συμβουλευτική σταδιοδρομίας για ενήλικες υπάρχει ακριβώς για αυτές τις στιγμές. Παρακάτω θα δείτε τι περιλαμβάνει, πόσο τη χρησιμοποιούν οι ενήλικες σε άλλες χώρες, πού μπορεί να απευθυνθεί κανείς στην Ελλάδα και πώς να την αξιοποιήσει καλύτερα.

Τι είναι ο επαγγελματικός προσανατολισμός για ενήλικες

Πρόκειται για συμβουλευτική υποστήριξη που δίνει πληροφόρηση και καθοδήγηση για ευκαιρίες εργασίας και κατάρτισης, προσαρμοσμένη στο πού βρίσκεται ήδη ο ενήλικας. Στη ΔΥΠΑ, για παράδειγμα, η διαδικασία ξεκινά από την αποτύπωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και αναγκών του ατόμου και καταλήγει σε ένα ατομικό σχέδιο δράσης.

Οι ανάγκες όμως διαφέρουν. Οι άνεργοι ζητούν συνήθως βοήθεια για να βρουν δουλειά, ενώ οι εργαζόμενοι αναζητούν καθοδήγηση κυρίως για εξέλιξη στην καριέρα τους ή για αλλαγή εργασίας. Γι’ αυτό οι υπηρεσίες για ενήλικες δεν μπορούν να είναι ίδιες με εκείνες για μαθητές: ο σύμβουλος δουλεύει με ανθρώπους που έχουν ήδη επαγγελματική εμπειρία, οικογενειακές ή οικονομικές υποχρεώσεις και συχνά λίγο διαθέσιμο χρόνο.

Πόσοι ενήλικες ζητούν συμβουλευτική σταδιοδρομίας

Μια διεθνής διαδικτυακή έρευνα σε ενήλικες έξι χωρών (Χιλή, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Νέα Ζηλανδία και ΗΠΑ) έδειξε ότι τέσσερις στους δέκα είχαν μιλήσει με σύμβουλο σταδιοδρομίας μέσα στα προηγούμενα πέντε χρόνια. Οι περισσότεροι το έκαναν τουλάχιστον δύο φορές. Οι συχνότεροι λόγοι ήταν η βοήθεια στην αναζήτηση εργασίας (32%) και η ενημέρωση για επιλογές εκπαίδευσης και κατάρτισης (25%).

Τα ίδια στοιχεία δείχνουν και ποιοι μένουν πίσω. Η μεγαλύτερη απόσταση καταγράφηκε ανάμεσα στους ενήλικες 25-54 ετών και σε όσους είναι 55 ετών και άνω (22 ποσοστιαίες μονάδες). Ακολουθούν οι κάτοικοι πόλεων σε σχέση με όσους ζουν στην ύπαιθρο (14 μονάδες) και οι απόφοιτοι υψηλότερης εκπαίδευσης σε σχέση με όσους έχουν χαμηλότερη (11 μονάδες).

Από όσους δεν χρησιμοποίησαν ποτέ τέτοιες υπηρεσίες, το 57% είπε ότι δεν ένιωσε την ανάγκη, το 20% ότι δεν ήξερε καν ότι υπάρχουν και το 11% ότι δεν είχε χρόνο λόγω δουλειάς ή προσωπικών υποχρεώσεων. Από την άλλη πλευρά, το 75% όσων πήραν καθοδήγηση δήλωσε ικανοποιημένο ή πολύ ικανοποιημένο.

Αλλαγή καριέρας και επανένταξη: τι γίνεται σε μια συνεδρία

Στην Ελλάδα, όποιος είναι εγγεγραμμένος στο Ψηφιακό Μητρώο ανέργων της ΔΥΠΑ μπορεί να πάρει εξατομικευμένες συμβουλές από εργασιακό σύμβουλο, χωρίς κόστος. Η υπηρεσία περιλαμβάνει:

• αποτύπωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και αναγκών του ατόμου,
• σύνταξη Ατομικού Σχεδίου Δράσης για ένταξη ή επανένταξη στην αγορά εργασίας,
• έκδοση συστατικών σημειωμάτων για την εύρεση εργασίας.

Το ραντεβού κλείνεται είτε σε Κέντρο Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ2) είτε ψηφιακά, με τηλεδιάσκεψη μέσω του myDYPAlive. Εκεί μπορεί κανείς να ζητήσει, κατά τον ορισμό του ραντεβού, και διερμηνεία σε επιλεγμένες ξένες γλώσσες.

Για όποιον σκέφτεται αλλαγή αντικειμένου ή επιστρέφει μετά από μεγάλο διάστημα εκτός εργασίας, το Ατομικό Σχέδιο Δράσης έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί μετατρέπει μια γενική πρόθεση σε καταγεγραμμένα βήματα προς την αγορά εργασίας.

Ποιος παρέχει συμβουλευτική σταδιοδρομίας στην Ελλάδα

Διεθνώς, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και οι ιδιωτικοί φορείς είναι οι δύο μεγαλύτεροι πάροχοι συμβουλευτικής για ενήλικες, με το 24% και το 22% των χρηστών αντίστοιχα. Ακολουθούν τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι εργοδότες. Η δια ζώσης συνάντηση παραμένει ο συχνότερος τρόπος (63%), αν και η πανδημία ενίσχυσε την εξυπηρέτηση από απόσταση, τηλεφωνικά ή διαδικτυακά.

Στην Ελλάδα, το πλαίσιο για τις υπηρεσίες Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΣυΕΠ) το ορίζει ο ΕΟΠΠΕΠ. Ο οργανισμός καθορίζει τις προϋποθέσεις λειτουργίας των φορέων και την επάρκεια των προσόντων των συμβούλων σταδιοδρομίας και τηρεί τα αντίστοιχα μητρώα. Το Επαγγελματικό Περίγραμμα του Συμβούλου Σταδιοδρομίας πιστοποιήθηκε το 2015, ενώ με την ΚΥΑ 13173/Κ6/7.2.2022 θεσπίστηκε σύστημα πιστοποίησης της επάρκειας των συμβούλων. Η πιστοποίηση περιλαμβάνει εξετάσεις προσομοίωσης ατομικής συνεδρίας, με ρεαλιστικά σενάρια που καλύπτουν διαφορετικές ομάδες-στόχους, και η τράπεζα θεμάτων τους άνοιξε στους υποψηφίους τον Απρίλιο του 2026.

Για όσους θέλουν να εργαστούν οι ίδιοι σε αυτό το πεδίο, υπάρχουν προγράμματα εξειδίκευσης. Ένα παράδειγμα είναι το εξ αποστάσεως πρόγραμμα του Ινστιτούτου Ανάπτυξης Απασχόλησης, που είναι Κέντρο Δια Βίου Μάθησης και φορέας ΣυΕΠ πιστοποιημένος από τον ΕΟΠΠΕΠ, για τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας και τον επαγγελματικό προσανατολισμό ενηλίκων, νέων και εφήβων. Διαρκεί 600 ώρες: 300 ώρες θεωρητικής κατάρτισης με σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση και 300 ώρες πρακτικής άσκησης σε δομές ΣυΕΠ. Απευθύνεται σε αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης οποιουδήποτε αντικειμένου, και στις ενότητές του περιλαμβάνονται η μεθοδολογία της συμβουλευτικής συνέντευξης, τα εργαλεία επαγγελματικού προσανατολισμού και το ατομικό σχέδιο δράσης, μαζί με προετοιμασία για την προσομοίωση ατομικής συνεδρίας.

Πώς να αξιοποιήσετε σωστά τη συμβουλευτική

• Μην περιμένετε το αδιέξοδο. Οι εργαζόμενοι ζητούν καθοδήγηση κυρίως για εξέλιξη ή αλλαγή εργασίας, και η διαφορά στη χρήση ανάμεσα σε εργαζόμενους και ανέργους είναι μόλις 2 ποσοστιαίες μονάδες.
• Υπολογίστε περισσότερες από μία συναντήσεις. Οι περισσότεροι ενήλικες που χρησιμοποιούν τέτοιες υπηρεσίες μιλούν με σύμβουλο τουλάχιστον δύο φορές.
• Ρωτήστε για τα προσόντα του συμβούλου. Η επάρκεια των συμβούλων θεωρείται διεθνώς από τα σημαντικότερα κριτήρια για ποιοτικές υπηρεσίες, και στην Ελλάδα ο ΕΟΠΠΕΠ τηρεί Μητρώο Συμβούλων Σταδιοδρομίας.
• Αν ζείτε μακριά από μεγάλη πόλη, ζητήστε εξυπηρέτηση από απόσταση. Η τηλεδιάσκεψη μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση όσων ζουν σε αγροτικές περιοχές, χωρίς να αντικαθιστά τη δια ζώσης συνάντηση για όσους τη χρειάζονται.
• Μάθετε το κόστος από πριν. Η συμβουλευτική της ΔΥΠΑ για εγγεγραμμένους ανέργους παρέχεται δωρεάν, ενώ διεθνώς το 74% όσων πήραν καθοδήγηση δεν πλήρωσε τίποτα.

Ένα εργαλείο για κάθε ηλικία

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν τελειώνει με το μηχανογραφικό. Για τον ενήλικα που αλλάζει πορεία, επιστρέφει στην εργασία ή απλώς θέλει να δει καθαρά τις επιλογές του, μια δομημένη συζήτηση με πιστοποιημένο σύμβουλο μπορεί να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε σχέδιο με συγκεκριμένα βήματα. Το πρώτο βήμα είναι να μάθει κανείς ότι η υπηρεσία υπάρχει, αφού στην έρευνα των έξι χωρών ένας στους πέντε ενήλικες που δεν την είχαν χρησιμοποιήσει δεν γνώριζε καν την ύπαρξή της.

Πηγές

• OECD, Career Guidance for Adults in a Changing World of Work. https://www.oecd.org/en/publications/career-guidance-for-adults-in-a-changing-world-of-work_9a94bfad-en.html
• ΕΟΠΠΕΠ, Σύμβουλοι Επαγγελματικού Προσανατολισμού – Πιστοποίηση ΕΟΠΠΕΠ. https://www.eoppep.gr/exetaseis-pistopoiisi/symvouloi-epangelmatikou-prosanatolismou/
• Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, Συμβουλευτικές υπηρεσίες προς εγγεγραμμένους ανέργους. https://mitos.gov.gr/index.php/ΔΔ:Συμβουλευτικές_υπηρεσίες_προς_εγγεγραμμένους_ανέργους
• Alfavita, ΕΟΠΠΕΠ: Τράπεζα θεμάτων για τις εξετάσεις Συμβούλων Σταδιοδρομίας. https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/514202_eoppep-trapeza-thematon-gia-tis-exetaseis-symboylon-stadiodromias

Σχετικοί οδηγοί

Πότε αξίζει η επισκευή θυροτηλεφώνου και πότε η αλλαγήΤο θυροτηλέφωνο είναι από τις συσκευές που δεν σκεφτόμαστε μέχρι τη μέρα που θα σταματήσει να...Αεροκουρτίνα για κατάστημα: πόση παροχή θέλει η πόρτα σαςΜια πόρτα καταστήματος που μένει ανοιχτή φέρνει πελάτες, αλλά αφήνει και τον κλιματισμένο αέρα να φεύγει...Ψεκαστικό βενζίνης: πίεση, βαθμονόμηση και σωστή φροντίδαΣτα χωράφια, στους οπωρώνες και στα θερμοκήπια, το βενζινοκίνητο ψεκαστικό συγκρότημα είναι συχνά το βασικό εργαλείο...